UNESCO verilerine göre deniz kirliliğinin %80’i plastiklerden oluşmaktadır ve her yıl 8–10 milyon metrik ton plastik okyanuslara karışmaktadır. Plastiğin tamamen yok olması 500 ila 1000 yıl sürmektedir. Bu süreçte plastik, daha küçük parçalara ayrılarak mikroplastiklere hatta nanoplastiklere dönüşebilir ve deniz yaşamını olumsuz etkileyebilir. Ancak OECD verilerine göre, şu anda plastik atıkların yalnızca yaklaşık %9’u geri dönüştürülmektedir.
Bu konu, her yıl 8 Haziran’da kutlanan Dünya Okyanuslar Günü kapsamında da uluslararası düzeyde dikkat çekmiştir. 2024 yılı için belirlenen eylem temalarından biri, hükümetleri ve şirketleri tek kullanımlık plastikleri aşamalı olarak ortadan kaldırmaya teşvik etmekti.
İdeal olarak plastik kullanımına artık hiç ihtiyaç duyulmaması gerekir, ancak plastik hâlâ birçok ürünün üretiminde farklı biçimlerde kullanılmakta ve çoğu durumda henüz yerine geçebilecek malzemeler bulunmamaktadır. Bu nedenle tüm işletmelerin, kurumların ve bireylerin plastik kullanımının etkisini anlaması ve mümkün olan her durumda plastik kullanımını azaltmaya yönelik çözümler geliştirmesi önemlidir.
İşletmenizde plastik kullanımını azaltmanın yolları
Her işletme, kurum ve birey, plastik kullanımını en aza indirerek plastik atık sorunuyla mücadelede sorumluluk alabilir. Bu doğrultuda, işletmenizin atabileceği bazı proaktif adımlar şunlardır:
1. Plastik kullanımı denetimi
Bir işletme olarak, operasyonlarınızda hangi plastiklerin kullanıldığını anlamanız önemlidir — bu ürünler ve ambalajlar olabileceği gibi, tesislerde kullanılan malzemeler (örneğin yiyecek-içecek kapları, kalemler, tek kullanımlık poşetler vb.) de olabilir. Plastik kullanımınızı doğru şekilde analiz ettiğinizde, plastik atık oluşumunu azaltmaya yardımcı olacak daha sürdürülebilir alternatifler hakkında içgörüler elde edebilirsiniz.
2. Tek kullanımlık plastiklerden kaçınma
Denetim sonrası, ne kadar tek kullanımlık plastik kullandığınızı ölçmek kolaylaşır. Yeniden kullanılabilir kahve kupaları, çalışanları plastik şişe yerine su sebili kullanmaya teşvik etmek veya geri dönüştürülmüş ya da biyolojik bazlı malzemelerden yapılmış çöp torbaları kullanmak gibi yöntemler uygulanabilir. Fiziksel ürün satıyorsanız, geri dönüştürülmüş ambalajlara geçmek ve müşterilerin çantaları veya kapları tekrar kullanmasını teşvik etmek de etkili olacaktır.
3. Plastiksiz alternatifleri değerlendirin
Kendi ürünlerinizde ya da tedarikçilerinizden aldığınız malzemelerde plastiksiz alternatifleri araştırın. Örneğin kırtasiye ürünleri çoğu zaman gereksiz ambalaj içerir veya plastikten yapılır. Gıda ve içecek alanında ise cam, seramik veya kağıt bazlı alternatifler hem dayanıklı hem de yeniden kullanılabilir seçeneklerdir.
4. Personel farkındalığı sağlayın
Geri dönüşüm eğitimi (ve hangi malzemelerin geri dönüştürülebileceğinin net şekilde belirtilmesi) herkesin katkı sağlaması açısından önemlidir. Aynı zamanda müşterilerin de geri dönüşümün önemini anlamasını sağlamak, plastik kullanımını azaltma hedefini destekler.
5. Teşvik mekanizmaları oluşturun
İnsanlar ödülleri sever; geri dönüşüm performansını izlemek ve küçük ödüllerle (örneğin hediye kuponları, ekstra izin günü gibi) desteklemek farkındalığı artırabilir. Bu tür dostane yarışmalar hem eğlenceli hem motive edici olabilir.
6. BT cihazları
Yeni ekipman alırken (dizüstü bilgisayar, yazıcı, akıllı telefon vb.) geri dönüştürülmüş plastikten üretilmiş olanları seçin. En iyi seçenek, mümkünse yenilenmiş (refurbished) cihazları tercih etmektir. Bu yaklaşım, yalnızca plastik tüketimini değil, aynı zamanda nadir materyal ve elementlerin kullanımını da azaltır.
Tedarikçileri etkilemek için satın alma gücünüzü kullanın
Her ölçekten işletme, satın aldığı ürün ve hizmetlerle plastik kullanımını değiştirme gücüne sahiptir. Science Advances dergisinde yayımlanan bir araştırmaya göre, markalı plastik atıkların %50’sinden fazlası yalnızca 56 şirket tarafından üretilmektedir. 2018–2022 yılları arasında yapılan çalışmada, dünya genelindeki sahiller, parklar ve nehirlerde bulunan plastik atıkların markaları incelenmiştir.
Bu araştırma, yıllık plastik üretimi ile çevreye yayılan plastik kirliliği arasında güçlü bir ilişki olduğunu göstermiştir. Büyük şirketler, üretim süreçlerinde yapacakları değişikliklerle çevre, toplum ve gezegen üzerinde önemli bir etki yaratma gücüne sahiptir.
Dolayısıyla, bireylerin ve her ölçekteki işletmenin, satın aldığı ürünleri ve tedarikçileri dikkatle seçerek, sürdürülebilir yaklaşımları desteklemesi gerekmektedir. Satın alma kararları, plastik atıkları azaltmalı veya geri dönüştürülmüş ve yeniden kullanılabilir plastik oranı yüksek ürünleri tercih etmelidir.
Konica Minolta’nın plastik kullanımını azaltma girişimleri
Konica Minolta, okyanuslardaki plastik kirliliğini küresel ölçekte ciddi bir sorun olarak görmekte ve üretimde kullanılan petrolün sınırlı bir doğal kaynak olmasından hareketle plastiği yüksek riskli bir malzeme kategorisinde değerlendirmektedir. Şirket, 2050 yılına kadar doğal kaynak kullanımını en az %90 oranında azaltmayı hedeflemektedir.
Bu hedefe ulaşmak için Konica Minolta, geri dönüştürülmüş ve biyolojik esaslı malzemelerin kullanımını sürekli artırmaktadır. Plastiği şu anda özellikle yazıcı cihazları, kartuşlar ve toner bileşenlerinde kullanmaktadır.
1. Geri dönüştürülmüş malzemelerin daha fazla kullanımı
Konica Minolta yıllardır yüksek performanslı geri dönüştürülmüş plastik üretim teknolojileri geliştirmekte ve bunu birçok ürününde uygulamaktadır. PET ve PC plastikleri içecek şişelerinden elde edilerek MFP’lerin dış yüzeylerinde kullanılmakta, ABS reçinesi ise eski oyun makinelerinden geri dönüştürülüp iç kasalarda değerlendirilmektedir.
2019’da piyasaya çıkan bizhub i-Series için, PC/PET plastiklerde geri dönüştürülmüş oran %70’e, ABS plastiklerde ise %95’e çıkarılmıştır. Genel olarak ofis cihazlarında kullanılan plastiklerin %42,9’u geri dönüştürülmüş malzemelerden oluşmaktadır.
Ayrıca Konica Minolta, süt şişelerini geri dönüştürerek toner şişesi üretmektedir. Meksika ve Malezya’daki tesislerinde koku ve bakteri kalıntılarını gideren yıkama teknolojisi geliştirilmiş, böylece %60’a kadar geri dönüştürülmüş hammadde kullanımı sağlanmıştır. Hedef, bu oranı %100’e çıkarmaktır.
2. Ürünlerin ağırlık ve boyutlarının azaltılması
Şirket, plastik kullanımını azaltmak amacıyla ürünlerini daha hafif ve kompakt hâle getirmektedir. Örneğin AccurioPress C7100 modelinde genişlik %15, ağırlık ise %25 azaltılmıştır. bizhub C650i, önceki modeline göre %9 daha hafif, bir önceki serisine göre ise %50 daha az plastik içermektedir.
3. Ürünlerin toplanması ve yeniden kullanımı
Konica Minolta, kullanılmış MFP ve yazıcıları dünya genelinde toplamakta ve geri dönüşüme kazandırmaktadır. Japonya’da 8 merkezden toplanan cihazlar, 7 lisanslı geri dönüşüm tesisi tarafından elle sökülerek işlenmektedir. 2022 yılında 13,6 bin ton kullanılmış ofis ekipmanı geri kazanılmış, bunun 13,5 bin tonu malzeme olarak yeniden değerlendirilmiştir.
4. Ürün ömrünün uzatılması
Konica Minolta, ürünlerinin ömrünü uzatmak için çeşitli teknolojiler geliştirmektedir. Örneğin bizhub i-Series modellerinde drum ünitesinin ömrü önceki modellere göre %20 artırılmıştır. Ayrıca, ünite aşınma tahmin mekanizması sayesinde parça doğru zamanda değiştirilerek kalite kaybı önlenmektedir.
Plastik sorununa çözüm için yenilikçi teknolojiler
Konica Minolta, plastik kullanımını azaltmaya yönelik girişimlerinin yanı sıra, bu soruna çözüm getirecek yeni teknolojiler üzerine de yatırım yapmaktadır. 2022 mali yılında iklim değişikliğini ele alan projelere 27,8 milyar yen (yaklaşık 193 milyon avro) Ar-Ge bütçesi ayırmıştır.
Araştırma konuları arasında geliştirilmiş plastik geri dönüşüm yöntemleri ve biyomalzeme üretimi yer almaktadır.
Finlandiya’daki Konica Minolta Specim şirketi, geri dönüştürülmüş plastiklerin hiperspektral görüntüleme (HSI) teknolojisiyle daha hızlı ve doğru şekilde ayrıştırılmasını sağlayan bir kamera geliştirmiştir. Bu sistem, siyah plastikleri bile tanımlayabilen dünyanın ilk HSI kamerasıdır.
Ayrıca Konica Minolta, biyomalzeme üretimi (bio-manufacturing) alanında, fosil kaynaklar yerine biyolojik hammaddelerden ürün üretimini desteklemektedir. Bu da hem plastik kullanımını hem de CO₂ emisyonlarını azaltır.
Plastiklerin kullanımı ve bertarafında bilinçli davranmak
Plastikler çevreye zarar verse de hâlâ birçok alanda vazgeçilmezdir. Bu nedenle plastik oranının azaltılması, ürünlerin yeniden kullanılması veya geri dönüştürülmesi hayati önem taşır. Bu mümkün değilse, plastikler sorumlu şekilde bertaraf edilmelidir.
Tüketiciler, döngüsel ekonomiyi destekleyen bilinçli satın alma kararları almalıdır — örneğin, yenilenmiş ekipman satın almak veya geri dönüştürülmüş malzeme oranına dikkat etmek gibi.
Ayrıca baskı sektöründeki işletmeler ve kullanıcılar, plastikleri nasıl geri dönüştürecekleri konusunda bilinçlenmeli ve üreticilerinden bu konuda uygun sistemler talep etmelidir.
Konica Minolta’nın azaltma, yeniden kullanım ve geri dönüşüm ilkeleriyle döngüsel ekonomiyi (Circular Economy) nasıl benimsediğini öğrenmek için:
¹ PCR: Kullanıcı sonrası geri dönüşüm
² EPEAT hesaplamalarına göre (04/2024 itibarıyla)