Avrupa Birliği, Sürdürülebilir Ürünler için Eko-Tasarım Yönetmeliği (ESPR) (AB 2024/1781 sayılı Yönetmelik) ile sürdürülebilir ürünleri standart hale getirmeyi amaçlıyor. 18 Temmuz 2024'te yürürlüğe giren yönetmelik, eski 2009/125/EC sayılı Eko-Tasarım Direktifi'nin yerini alarak kapsamını AB'de satılan neredeyse tüm fiziksel ürünlere genişletiyor. Buna yazıcılar ve çok fonksiyonlu cihazlar gibi elektronik ürünler de dahil olacak.
Yönetmelik; dayanıklılık, onarılabilirlik, enerji verimliliği, geri dönüştürülebilirlik, malzeme verimliliği ve yedek parça ile yazılım güncellemelerinin uzun vadeli erişilebilirliği gibi konulara odaklanıyor.
Ancak yönetmelik tek başına yeterli değil. AB, bu gerekliliklerin ürünlerin tüm yaşam döngüsü boyunca şeffaf şekilde takip edilebilmesi için Dijital Ürün Pasaportu'ndan (DPP) yararlanıyor.
Peki Dijital Ürün Pasaportu tam olarak nedir ve gelecekte çok fonksiyonlu sistemler ile yazıcılar için ne anlama gelebilir?
Sürdürülebilir Ürünler için Eko-Tasarım Yönetmeliği'nin (ESPR) Temel Kriterleri
Sürdürülebilir Ürünler için Eko-Tasarım Yönetmeliği (ESPR), Avrupa Komisyonunun Avrupa Birliği'ni rekabetçi ve iklim nötr bir döngüsel ekonomiye dönüştürmeyi hedeflediği Avrupa Yeşil Mutabakatı'nın bir parçasıdır.
Bu doğrultuda yönetmelik, ürünlerin geri dönüştürülebilirliğini ve enerji verimliliğini artırmak için karşılamaları gereken asgari kriterleri belirler. AB pazarına sunulan veya AB içinde kullanıma alınan tüm fiziksel ürünleri kapsar.
Ürünlerin çevresel etkilerini azaltmak amacıyla Eko-Tasarım Yönetmeliği, aşağıdaki ürün özelliklerinin iyileştirilmesine odaklanır:
1. | İşlevsel dayanıklılık |
2. | Güvenilirlik |
3. | Yeniden kullanılabilirlik |
4. | Sonradan geliştirilebilirlik |
5. | Onarılabilirlik |
6. | Bakım ve onarım yapılabilmesi |
7. | Endişe verici maddelerin varlığı |
8. | Enerji tüketimi ve enerji verimliliği |
9. | Su kullanımı ve su verimliliği |
10. | Kaynak kullanımı ve kaynak verimliliği |
11. | Geri dönüştürülmüş malzeme içeriği |
12. | Yeniden işlenebilirlik |
13. | Geri dönüştürülebilirlik |
14. | Malzemelerin geri kazanılabilirliği |
15. | Karbon ayak izi ve çevresel ayak izi dahil çevresel etkiler |
16. | Oluşması beklenen atık miktarı |
ESPR ayrıca ürünlerin yalnızca Dijital Ürün Pasaportu'na (DPP) sahip olmaları halinde piyasaya sunulabileceğini öngörüyor.
ESPR halihazırda yürürlükte olsa da Dijital Ürün Pasaportu, 2026 yılında demir ve çelik ürünlerinden başlayarak kademeli olarak uygulanacak. 2029 yılına kadar enerjiyle ilişkili ürünler, tekstil, lastik, alüminyum, mobilya, yatak ve bilgi ve iletişim teknolojileri (BİT) ürünleri gibi diğer kategorilere de aşamalı olarak genişletilecek.